De techniek achter head crashes
Een tikkende harde schijf is voor veel mensen een herkenbaar – en verontrustend – geluid. Het wordt vaak omschreven als een herhalende “klik” of “tik” die blijft terugkomen zodra de schijf wordt ingeschakeld. In de wereld van data recovery staat dit verschijnsel bekend als de beruchte click of death. Maar wat veroorzaakt dit geluid precies? En wat gebeurt er technisch binnenin de schijf?
Om dat te begrijpen, moeten we kijken naar hoe een traditionele harde schijf (HDD) werkt.
Hoe leest een harde schijf data?
Binnenin een harde schijf draaien één of meerdere magnetische schijven, ook wel platters genoemd, met hoge snelheid rond — vaak 5.400 tot 7.200 omwentelingen per minuut. Boven deze platters zweven de lees- en schrijfkoppen op een microscopisch kleine afstand. Ze raken het oppervlak niet; ze zweven op een dun laagje lucht dat ontstaat door de rotatie.
Deze koppen zijn bevestigd aan een actuatorarm die razendsnel beweegt om data op verschillende locaties van de schijf te lezen of te schrijven. Alles gebeurt met extreme precisie. De afstand tussen kop en platter is kleiner dan een menselijke haar.
Wat veroorzaakt het tikkende geluid?
Het tikkende geluid ontstaat meestal wanneer de lees-/schrijfkoppen hun positie niet correct kunnen bepalen. Dit kan verschillende oorzaken hebben:
-
Beschadigde lees-/schrijfkoppen
-
Beschadiging van het magnetisch oppervlak (head crash)
-
Firmwareproblemen
-
Problemen met de servo-informatie (positioneringsgegevens)
-
Elektronische defecten
Wanneer de schijf opstart, probeert de actuatorarm de koppen naar een specifieke referentiepositie te bewegen. Als de schijf die positie niet kan vinden — bijvoorbeeld omdat de benodigde informatie beschadigd is — zal het systeem opnieuw proberen te kalibreren. Dit herhaaldelijke terugkeren naar de startpositie veroorzaakt het kenmerkende tikgeluid.
Wat is een head crash?
Een head crash ontstaat wanneer de lees-/schrijfkop het oppervlak van de platter daadwerkelijk raakt. Dit kan gebeuren door:
-
Een val of stoot
-
Trillingen tijdens gebruik
-
Slijtage
-
Productiefouten
-
Stroomuitval op een kritisch moment
Omdat de koppen normaal gesproken zweven, veroorzaakt fysiek contact direct schade aan het magnetische oppervlak. Hierbij kunnen kleine krasjes of beschadigingen ontstaan. Zelfs microscopische schade kan voldoende zijn om data onleesbaar te maken.
In ernstige gevallen kan één beschadigde sector leiden tot een kettingreactie waarbij de kop verder beschadigd raakt en meer oppervlak aantast.
Waarom moet je de schijf direct uitschakelen?
Wanneer een harde schijf tikt, blijft hij vaak proberen zichzelf te initialiseren. Elke nieuwe poging kan verdere schade veroorzaken, vooral als er sprake is van een head crash. Doorgaan met opstarten vergroot de kans dat nog leesbare data alsnog beschadigd raakt.
Het is daarom cruciaal om een tikkende harde schijf onmiddellijk uit te schakelen en geen herstelsoftware te gebruiken. Software kan het probleem niet oplossen wanneer het om fysieke schade gaat.
Conclusie
Een tikkende harde schijf is zelden een klein probleem. Het geluid is meestal een signaal dat de lees-/schrijfkoppen moeite hebben om data te vinden — vaak door fysieke of interne schade. Wat voor de gebruiker klinkt als een eenvoudig tikje, is technisch gezien een complex mechanisch falen.
Snelle en juiste actie is essentieel om verdere schade te beperken en de kans op succesvol dataherstel te vergroten.
